Nên chọn trường theo điểm chuẩn hay theo ngành học mình yêu thích?

Nên chọn trường theo điểm chuẩn hay ngành yêu thích là câu hỏi khiến nhiều học sinh lớp 12 và phụ huynh đắn đo khi đặt nguyện vọng. Chọn theo điểm chuẩn giúp tăng khả năng trúng tuyển, còn chọn theo ngành yêu thích giúp bạn có động lực học lâu dài. Thay vì chọn một bên, bài viết đưa ra một ma trận quyết định với ba kịch bản thường gặp, giúp bạn biết khi nào nên ưu tiên ngành, khi nào nên ưu tiên khả năng trúng tuyển và khi nào nên tìm một lộ trình khác.

Vì sao câu hỏi này khó trả lời?

Điểm chuẩn và ngành yêu thích là hai thước đo khác nhau. Điểm chuẩn phản ánh mức độ cạnh tranh của một ngành tại một trường trong một năm tuyển sinh cụ thể. Ngành yêu thích phản ánh điều bạn muốn học và làm trong nhiều năm tới. Khi hai yếu tố này trùng nhau, quyết định rất dễ dàng. Khó khăn chỉ xuất hiện khi chúng lệch nhau: bạn thích một ngành nhưng điểm chưa đủ, hoặc điểm đủ vào một trường tốt nhưng ngành ở đó không phải điều bạn muốn.

Một điểm hay bị bỏ qua là điểm chuẩn thay đổi theo từng năm, theo số lượng thí sinh đăng ký và chỉ tiêu của trường. Vì vậy, điểm chuẩn năm trước chỉ là tham khảo, không phải thước đo cố định về chất lượng ngành hay trường. Một ngành có điểm chuẩn cao chưa chắc phù hợp với bạn, và một ngành điểm chuẩn vừa phải chưa chắc kém chất lượng.

Ngoài ra, “ngành yêu thích” ở tuổi 18 thường dựa trên ấn tượng ban đầu: một bộ phim, một người quen làm trong ngành hoặc vài môn học mình học tốt. Sở thích này cần được kiểm chứng trước khi trở thành căn cứ chọn trường.

Ma trận quyết định: so sánh hai cách chọn

Trước khi đi vào từng kịch bản, hãy nhìn tổng quan điểm mạnh và rủi ro của hai cách chọn theo những tiêu chí gia đình thường cân nhắc.

Tiêu chí	Chọn theo điểm chuẩn	Chọn theo ngành yêu thích
Khả năng trúng tuyển	Cao hơn vì chọn mức điểm vừa sức	Phụ thuộc điểm của bạn so với điểm chuẩn ngành đó
Động lực học tập	Dễ giảm nếu không thích nội dung ngành	Thường cao hơn nếu sở thích đã được kiểm chứng
Rủi ro bỏ học, chuyển ngành	Cao hơn khi học ngành không phù hợp	Thấp hơn nếu hiểu rõ ngành trước khi chọn
Thời gian và chi phí	Có thể phát sinh nếu phải học lại từ đầu ngành khác	Có thể phát sinh nếu trượt và phải chờ thêm một năm
Định hướng sau tốt nghiệp	Dễ lúng túng nếu không muốn làm đúng ngành đã học	Rõ ràng hơn khi đã hình dung công việc của ngành

Bảng trên cho thấy không cách nào hoàn toàn an toàn. Chọn theo điểm chuẩn giảm rủi ro trượt nhưng tăng rủi ro học sai ngành. Chọn theo ngành yêu thích giúp có động lực nhưng tăng rủi ro không trúng tuyển. Vì vậy, quyết định đúng phụ thuộc vào kịch bản cụ thể của bạn.

Kịch bản 1: Thích ngành và điểm đủ cạnh tranh

Đây là kịch bản thuận lợi nhất. Khi bạn đã biết mình muốn học gì và điểm (hoặc học bạ) nằm trong vùng cạnh tranh của ngành đó, hãy ưu tiên ngành yêu thích và chọn trường dựa trên chất lượng đào tạo của ngành.

Nên làm gì

Liệt kê các trường có đào tạo ngành bạn muốn, sau đó so sánh chương trình học, tỷ lệ thực hành, cơ sở vật chất, học phí và vị trí địa lý. Đừng chỉ chọn trường có tên tuổi lớn nhất, vì cùng một ngành, mỗi trường có thể thiết kế chương trình theo hướng rất khác nhau, nghiêng về lý thuyết hoặc nghiêng về ứng dụng.

Rủi ro cần lưu ý

Ngay cả khi điểm đủ, bạn vẫn nên có thêm nguyện vọng dự phòng cùng ngành ở trường có mức cạnh tranh thấp hơn. Điểm chuẩn có thể tăng so với năm trước, nên đặt tất cả nguyện vọng vào những trường cạnh tranh nhất là một rủi ro không cần thiết.

Xem thêm: Bí quyết chọn ngành học lớp 12 phù hợp với năng lực và sở thích

Kịch bản 2: Thích ngành nhưng điểm chưa đủ

Đây là kịch bản gây nhiều áp lực nhất. Bạn biết mình muốn học gì nhưng điểm thấp hơn mức thường thấy của ngành đó ở các trường mong muốn. Lúc này, câu hỏi không còn là “điểm chuẩn hay ngành yêu thích” mà là “giữ ngành, đổi trường” hay “giữ trường, đổi ngành”.

Ưu tiên giữ ngành, linh hoạt về trường

Nếu sở thích đã được kiểm chứng, bạn thường nên giữ ngành và mở rộng danh sách trường. Cùng một ngành có thể được đào tạo ở nhiều trường với mức điểm chuẩn khác nhau, ở nhiều hình thức như đại học, cao đẳng hoặc chương trình quốc tế. Một trường có mức cạnh tranh vừa phải nhưng chương trình tốt có thể đưa bạn đến gần mục tiêu nghề nghiệp hơn một ngành bạn không thích ở trường danh tiếng.

Cân nhắc các phương thức xét tuyển khác

Ngoài điểm thi tốt nghiệp THPT, nhiều trường còn xét học bạ, xét chứng chỉ ngoại ngữ, xét tuyển thẳng theo tiêu chí riêng hoặc phỏng vấn. Mỗi trường công bố phương thức xét tuyển trong đề án tuyển sinh từng năm, nên bạn cần đọc trực tiếp thông tin của trường mình quan tâm. Học sinh có học bạ ổn định nhưng điểm thi chưa như ý có thể có thêm cơ hội nhờ các phương thức này.

Không nên làm gì

Không nên đổi sang một ngành hoàn toàn khác chỉ để vào được trường có tên tuổi, nếu bạn không có hứng thú với ngành đó. Bạn sẽ học ngành ấy trong nhiều năm, và việc thiếu động lực có thể khiến kết quả học tập đi xuống, thậm chí phải chuyển ngành và mất thêm thời gian.

Kịch bản 3: Đủ điểm vào trường tốt nhưng chưa biết thích ngành gì

Nhiều học sinh có điểm cao nhưng chưa xác định được ngành. Khi đó, xu hướng phổ biến là chọn ngành có điểm chuẩn cao nhất mà mình đủ điểm, vì cảm giác như vậy là “không lãng phí điểm”. Đây là cách chọn dễ dẫn tới hối tiếc nếu ngành đó không phù hợp với tính cách và năng lực.

Kiểm chứng sở thích trước khi chốt

Hãy dành thời gian tìm hiểu nội dung thực tế của từng ngành: các môn học chính, công việc thường ngày sau khi ra trường, những kỹ năng ngành đòi hỏi. Bạn có thể trò chuyện với sinh viên đang học, xem chương trình đào tạo được trường công bố hoặc tham gia các buổi tư vấn, trải nghiệm ngành do trường tổ chức.

Chọn ngành có biên độ rộng

Nếu vẫn phân vân, bạn có thể ưu tiên những ngành có kiến thức nền rộng và áp dụng được ở nhiều lĩnh vực, sau đó chuyên sâu dần trong quá trình học. Điều quan trọng là bạn cảm thấy có hứng thú với các môn học cốt lõi, không chỉ với mức điểm chuẩn.

Xem thêm: Cách vượt qua áp lực đồng trang lứa khi chọn trường

Cách kiểm chứng “ngành yêu thích” có thật sự phù hợp

Ở cả ba kịch bản, sở thích chỉ trở thành căn cứ đáng tin khi đã được kiểm chứng. Bạn có thể tự đánh giá qua bốn câu hỏi sau.

Bạn thích công việc hay chỉ thích hình ảnh của ngành?

Nhiều người thích hình ảnh của một nghề, nhưng chưa biết công việc hằng ngày của nghề đó. Hãy tìm hiểu một ngày làm việc thực tế: làm gì, với ai, áp lực ra sao.

Bạn có chịu được phần “khó” của ngành?

Mỗi ngành đều có phần ít thú vị. Ngành sáng tạo có hạn chót và chỉnh sửa nhiều lần theo yêu cầu khách hàng; ngành kỹ thuật cần kiên nhẫn với tính toán và lỗi kỹ thuật. Nếu bạn chấp nhận được phần khó, sở thích của bạn có nền tảng hơn.

Năng lực hiện tại có phù hợp với yêu cầu ngành?

Không cần giỏi xuất sắc ngay từ đầu, nhưng bạn nên có một số năng lực nền liên quan, hoặc sẵn sàng bổ sung trong quá trình học. Hãy so sánh các môn mình học tốt với các môn cốt lõi của ngành.

Bạn đã thử làm một việc nhỏ liên quan tới ngành chưa?

Một dự án nhỏ, một khóa học ngắn hoặc một hoạt động ngoại khóa liên quan tới ngành có thể giúp bạn biết mình có thật sự hứng thú hay không. Trải nghiệm thực tế thường đáng tin hơn cảm nhận ban đầu.

Sai lầm thường gặp khi cân nhắc điểm chuẩn và ngành yêu thích

Chọn theo điểm chuẩn năm trước như một con số cố định

Điểm chuẩn có thể thay đổi giữa các năm. Dùng điểm năm trước để ước lượng vùng cạnh tranh là hợp lý, nhưng đừng xem đó là kết quả chắc chắn.

Đặt nguyện vọng theo bạn bè hoặc theo kỳ vọng của người khác

Bạn bè có năng lực, sở thích và hoàn cảnh khác bạn. Lời khuyên của gia đình rất quan trọng, nhưng quyết định cuối cùng nên dựa trên dữ liệu về ngành và sự trao đổi cởi mở giữa phụ huynh và học sinh.

Chỉ nhìn đại học mà bỏ qua các lộ trình khác

Nếu điểm chưa đủ vào ngành mong muốn ở trường đại học, cao đẳng và chương trình quốc tế cũng là những lựa chọn cần cân nhắc, miễn là chương trình đúng ngành và phù hợp mục tiêu của bạn. Điều quan trọng là kiểm tra chương trình, phương thức xét tuyển và bằng cấp của từng trường.

Gợi ý lộ trình học đúng ngành tại Melbourne Polytechnic Việt Nam

Với học sinh đã xác định ngành yêu thích nhưng muốn một lộ trình học tập trung vào thực hành, Melbourne Polytechnic Việt Nam là một lựa chọn để tham khảo. Chương trình kéo dài 2 năm, khoảng 70% thời lượng là thực hành, giúp người học tiếp cận công việc của ngành ngay trong quá trình học.

Tại Hà Nội và TP.HCM, Melbourne Polytechnic Việt Nam đào tạo bốn ngành, trong đó có Marketing – Truyền thông, Thiết kế đồ họa và Cơ điện tử. Tại Đà Nẵng và Cần Thơ, Melbourne Polytechnic Việt Nam đào tạo Marketing – Truyền thông và Thiết kế đồ họa. Ngành Công nghệ thông tin hiện ở dạng dự kiến. Thí sinh có IELTS 6.0 được miễn học tiếng Anh, và Melbourne Polytechnic Việt Nam có các mức học bổng 10%, 20%, 30% và 50%.

Trước khi đăng ký, bạn nên xem điều kiện xét tuyển và hồ sơ THPT để biết phương thức xét tuyển hiện áp dụng.

Kết luận: ưu tiên ngành đã kiểm chứng, dùng điểm chuẩn để chọn trường

Nên chọn trường theo điểm chuẩn hay ngành yêu thích? Cách tiếp cận cân bằng là dùng ngành yêu thích đã được kiểm chứng để quyết định học gì, và dùng điểm chuẩn để quyết định nộp vào đâu. Khi điểm chưa đủ, hãy linh hoạt về trường và phương thức xét tuyển trước khi tính tới việc đổi ngành. Khi chưa biết thích gì, hãy dành thời gian kiểm chứng thay vì chọn ngành chỉ vì điểm chuẩn cao.

Nếu bạn muốn trao đổi về ngành học phù hợp và lộ trình xét tuyển tại Melbourne Polytechnic Việt Nam, hãy để lại thông tin bên dưới để được tư vấn.

Hotline tư vấn: 096 720 6798

Câu hỏi thường gặp

Có nên chọn ngành chỉ vì điểm chuẩn thấp, dễ đỗ?

Không nên nếu bạn không có hứng thú với ngành đó. Khả năng trúng tuyển cao nhưng nguy cơ mất động lực hoặc chuyển ngành giữa chừng cũng tăng.

Điểm chuẩn năm trước có dùng để dự đoán năm nay được không?

Có thể dùng để ước lượng vùng cạnh tranh, nhưng điểm chuẩn thay đổi theo từng năm nên không phải con số chắc chắn.

Thích ngành nhưng điểm không đủ thì nên làm gì?

Hãy mở rộng danh sách trường cùng ngành, cân nhắc các phương thức xét tuyển khác như học bạ, và tìm hiểu các lộ trình cao đẳng hoặc chương trình quốc tế đúng ngành.

Chưa biết mình thích ngành gì thì nên chọn theo điểm chuẩn không?

Không nên chỉ dựa vào điểm chuẩn. Hãy tìm hiểu nội dung và công việc thực tế của vài ngành, thử trải nghiệm nhỏ rồi mới quyết định.

MELBOURNE POLYTECHNIC VIỆT NAM
Hotline: 096 720 67 98
Fanpage: Melbourne Polytechnic Việt Nam
Website: Melbourne Polytechnic Việt Nam